Ислам – адам өмірінің барлық аспектілерін, жеке және әлеуметтік аспектілерді ескеретін әлеуметтік дін. Бұл діннің көзқарасы бойынша, екі өлшемге де назар аудармайынша, өмір толық және бақытты болмайды.
Ислам көптеген басқа діндерден ерекшеленеді, өйткені ол өмірдің әлеуметтік аспектілерінің маңыздылығына көбірек мән береді және адамдардың қоғамға немқұрайлы қарауын қабылдамайды. Ислам ислам қоғамын «біртұтас ұлт» деп санайды; яғни қоғамның бір бөлігі зардап шексе, басқа бөліктері де зардап шегеді. Бұл көзқарас исламдағы әлеуметтік ынтымақтастықтың маңыздылығын көрсетеді.
Қоғамды реформалау тек барлық жеке тұлғалардың ынтымақтастығы арқылы ғана мүмкін. Ислам адамдардың экономикалық және саяси мәселелерді шешу үшін үкіметпен бірлесіп жұмыс істеуі керек деп санайды. Бұл көзқарас бойынша, жеке тұлға қоғам алдында, ал қоғам жеке тұлға алдында жауапты, және екеуі де бір-бірінсіз толық емес. Ислам адамдарда жеке және әлеуметтік сананы оятып, өзімшілдіктің алдын алғысы келеді.
Ислам пайғамбары хазірет Мұхаммад (с.ғ.с.) былай деген: «Ислам қауымындағы жеке тұлғалар жауапты (билік емес) және өздерінің илаһи нығметтері мен басқа мұсылмандармен қарым-қатынастары үшін жауап береді». Бұл хадис адамдарда ынтымақтастық рухын қалыптастырады, яғни басқалардың қайғысы – барлығының қайғысы, ал басқалардың қуанышы – барлығының қуанышы.
Құранда да бұл туралы баса айтылған. «Хашр» сүресінің 9 және 10 аяттарында былай делінген:
Олардан бұрын Мәдинаны мекен етіп, иман құшағына оранғандарға келсек, олар өздеріне Алла жолында қоныс аударып келген мұһажирлерді шын жүректен жақсы көреді және оларға берілген олжаны немесе басқа да дүниені іштей қызғанбайды һәм қажетсінбейді. Тіпті өздері мұқтаж бола тұра оларды өздерінен артық көреді. (Әрине, ансарлардың да олжадан алатын өз үлесі бар). Кімде-кім нәпсісінің сараңдығы мен ашкөздігінен сақтана алса, мәңгілік азаптан құтылып, мақсат-мұратына жеткен бақытты жандар, міне, солар.
Сол мұһажирлер мен ансарлардан кейін келген (һәм солардың ізін қуған) мүміндер болса, Аллаға: «Уа, Раббымыз, бізді және бізден бұрын иман келтірген бауырларымызды кешіре көр! Жүрегімізде иман келтірген жандарға деген жек көрушілік, өшпенділік сынды жаман сезімнің оянуына жол бере көрме! Уа, Раббымыз! Шүбәсіз, Сен өте мейірбансың, (әсіресе, мүмін құлдарыңа) сондай жанашыр һәм ерекше мейірімдісің», – деп дұға етеді.
Бұл аяттар мен әңгімелер Исламның адамдар арасындағы жанашырлыққа, құрбандыққа және бірлікке үлкен мән беретінін көрсетеді. Пайғамбар мен оның сахабаларының өміріне көз жүгіртсек, олардың әрқашан басқаларды мейірімділік пен сүйіспеншілікпен басқарғанын, олардың құлауына жол бермегенін және олардың өсуі мен құтқарылуы үшін еңбек еткенін көреміз. Бұл ынтымақтастық пен түсіністік рухы адамзат мәселелерін шешудің жолы болып табылады.