Ирандын чек ара кызматтары өлкөнүн түштүк-чыгыш аймагында өлкө ичине оор куралдарды мыйзамсыз алып кирүү аракетинин алдын алганын билдиришти. Маалыматка ылайык, операция учурунда бир нече адам кармалып, олуттуу көлөмдөгү курал-жарак жана ок-дары конфискацияланган. Табылган жүктүн курамында 11 даана тапанча, эки мергенчилик мылтык, колго кармалуучу граната аткычтын 10 даана ок-дарысы, 18 ок салгыч жана 549 даана согуштук ок болгон.
Бул окуясы Иран менен АКШнын ортосунда этият сүйлөшүүлөрдүн жанданышынын белгилери байкалып жаткан учурга туш келди. Ирандын тышкы иштер министринин орун басары Мажид Тахт-Раванчи Би-Би-Сиге берген маегинде, эгер АКШ санкцияларды алып салуу боюнча чыныгы даярдыгын көрсөтсө, Тегеран өзөктүк келишимге жетүү үчүн айрым жеңилдиктерди кароого даяр экенин айтты. Анын сөзүнө караганда, азыр эми кезек Вашингтондо.
Бул билдирүү АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубионун сөздөрүнө жооп катары айтылды. Ал президент Дональд Трамп келишимге жетишүүнү кааларын, бирок Иран менен макулдашууга жетишүү «абдан татаал» экенин белгилеген. Тахт-Раванчи эгер АКШ чынчыл болсо, келишимге жол ачык бойдон каларын кошумчалады.
Февралдын башында Оманда өткөн сүйлөшүүлөрдүн биринчи айлампасынан кийин экинчи айлампа 17-февралда Женевада өтөрү күтүлүүдө. Сүйлөшүүлөрдө негизги ролду ойногон Тахт-Раванчи жалпы процесс позитивдүү экенин, бирок акыркы жыйынтык чыгарууга азырынча эрте экенин айтты. Ал уранды 60 пайыз деңгээлде байытууну азайтуу Ирандын ийкемдүүлүккө даярдыгынын белгиси экенин, бирок санкциялар маселеси олуттуу түрдө каралышы керектигин белгиледи.
Тегерандын негизги талаптарынын бири — сүйлөшүүлөр өзөктүк программа менен гана чектелиши керек. Иран бийлиги уран байытууну толук токтотууну «кызыл сызык» деп эсептеп, муну Өзөктүк куралдарды жайылтпоого байланышкан келишим алкагындагы укуктарына каршы келет деп билдирүүдө. Ошондой эле Тахт-Раванчи Иран ракеталык программасы боюнча сүйлөшүүгө даяр эмес экенин айтып, бул мүмкүнчүлүктөр айрыкча Израил тараптан болгон коркунучтарга каршы өлкөнүн коргонуусу үчүн маанилүү экенин баса белгиледи.
Ал АКШ тараптан келген карама-каршы билдирүүлөргө да тынчсыздануусун билдирди. Анын айтымында, ачыкталбаган сүйлөшүүлөрдө талаштарды тынч жол менен чечүүгө даярдык айтылса, коомдук билдирүүлөрдө, анын ичинде Трамптын Иранда бийлик алмашуусу тууралуу акыркы сөздөрүндө башкача маанай байкалууда. Ал жаңы согуш бүтүндөй аймакты башаламандыкка түртөрүн эскертти.
Бул арада экономикалык басымдын күчөшү тууралуу кабарлар да чыкты. Axios басылмасы Трамп менен Израилдин премьер-министри Иранга каршы экономикалык басымды күчөтүү боюнча макулдашканын жазды.
Ошол эле учурда Маскаттагы сүйлөшүүлөрдүн жаңы деталдары белгилүү болду. Ирандын тышкы иштер министринин экономикалык дипломатия боюнча орун басары жана сүйлөшүү тобунун мүчөсү Хамид Ганбари Тегеран кеңири экономикалык сунуштарды бергенин билдирди. Алар мунай-газ тармагын, биргелешкен кендерди, тоо-кен инвестицияларын, шаарларды өнүктүрүүнү жана атүгүл учак сатып алууну камтыйт. Сунушталган пакеттин максаты — АКШ үчүн түз экономикалык пайда түзүү жана мүмкүн болгон келишимдин туруктуулугун камсыз кылуу.
Fars маалымат агенттигинин билдиришинче, Ганбари ошондой эле санкциялардан улам чет өлкөлөрдө тоңдурулган Иран каражаттары келишимдин символдук эмес, реалдуу жана колдонууга мүмкүн болгон бөлүгү болушу керектигин белгилеген.
Жыйынтыктап айтканда, өзөктүк сүйлөшүүлөр этият улантылып жаткан чакта, өлкөнүн түштүк-чыгышында курал-жарактын табылышы коопсуздук жана саясий кырдаалдын канчалык морт экенин эске салат. Иран диалогго даяр экенин билдирүүдө, бирок улуттук коопсуздук жана экономикалык кызыкчылыктар оңой менен бузулбас «кызыл сызыктар» экенин көрсөтүүдө. Акыркы жыйынтык, негизинен, эки тарап тең максималисттик позицияларынан канчалык алыстай алаарына жараша болот.