Израилдик аналитик Дэнни (Денис) Цитринович Х соцтармактагы баракчасында АКШ менен Ирандын ортосундагы жаңы чыңалууга байланыштуу пикир калтырды.
Анын айтымында, Жакынкы Чыгыштагы акыркы окуялар АКШ администрациясы Иранды толук түшүнө электигин дагы бир жолу көрсөттү. Жөнөкөй чындык – Иран Ормуз кысыгындагы 28-февралга чейинки кырдаалга кайтып келбейт.
Аналитиктин пикиринде, АКШ чыңалууну күчөтө алганы менен, Ирандын да жооп кайтарууга жетиштүү мүмкүнчүлүктөрү бар. Алардын катарына Баб-эль-Мандеб кысыгындагы деңиз каттамына тоскоолдук жаратуу, суу алдындагы байланыш инфраструктурасын жана аймак аркылуу өткөн соода жолдорун бутага алуу кирет.
Ал Вашингтондун максаты так эмес экенин белгилеп, эгер АКШ мурдагы абалды күч менен калыбына келтирүүгө аракет кылса, Тегеран жооп чараларын күчөтүшү мүмкүн экенин айтты.
Эксперттин баамында, чыңалуу күчөгөндөн кийин аны токтотуу абдан кыйын болот. Ошондой эле Дональд Трамптын Иранга кургактагы аскерлерди жөнөтүү боюнча этияттык көз карашын өзгөрткөнү күмөн экенин эстен чыгарбоо керек. Ошондуктан, анча күчтүү эмес тирешүү да тез арада чыңалуунун кеңири күчөшүнө алып келиши мүмкүн, бул сценарийди АКШ администрациясы качууга аракет кылып жаткандай.
Ал белгилегендей, акыркы айларда мунайдын баасы төмөндөсө да, чыңалуулардын олуттуу күчөшү кысыктар аркылуу кемелердин өтүшүнө тоскоол болуп, АКШнын стратегиялык мунай запастарын толуктоо мүмкүнчүлүгүнө таасир этиши мүмкүн.
Эксперттин айтымында, кырдаалдын курчушунан Иран да, АКШ да жогото турган нерселер бар. Эгер Вашингтондо так стратегия болбосо, өлкө өзү каалабаган узак мөөнөттүү тирешүүгө кирип кетиши мүмкүн.
Чыңалуунун күчөшү Ормуз кысыгынын кайра ачылышына же согушка чейинки абалдын калыбына келишине алып келбейт. Тескерисинче, бул маанилүү деңиз жолу иш жүзүндө жабылып, эл аралык кеме каттамындагы үзгүлтүктөрдүн дагы да күчөшүнө себеп болушу мүмкүн.
Иран кысыкта көзөмөлдү жүзөгө ашыруу мүмкүнчүлүгүн сактап турган учурда, кырдаал мурдагы абалына кайтып келет деп айтууга негиз жок. Ошондуктан аскердик басым гана мурдагы тартипти калыбына келтирет деген божомолго негизделген ар кандай стратегия күтүлгөн жыйынтыкты бербей, тескерисинче, чыңалуунун мындан ары дагы күчөшүнө алып келиши ыктымал.
АКШ менен Ирандын ортосундагы кырдаал кескин курчуп, буга чейин сүйлөшүүлөрдө жетишилген бардык жыйынтыктар жокко чыгуу коркунучу алдында турат.
8-июлга караган түнү АКШнын Куралдуу күчтөрүнүн Борбордук командачылыгы (CENTCOM) Иранга каршы бир катар соккулар башталганын билдирди. Буга жооп катары Тегеран Кувейт менен Бахрейндеги АКШнын аскердик базаларына сокку урду.
Өз ара соккулардан кийин АКШнын президенти Дональд Трамп АКШ менен Ирандын ортосундагы ок атышууну токтотуу режими мындан ары күчүндө эмес экенин билдирип, Тегеран менен сүйлөшүүлөрдү улантуунун эми эч кандай мааниси жок деген. Иран АКШнын ар кандай аскердик агрессиясына мурдагыдан да чечкиндүү жана кеңири масштабдуу жооп кайтарыларын эскертти.