Акыркы эки жылдын ичинде Трамптын администрациясы Израилдин агрессивдүү жана кылмыштуу аракеттерин колдогону азыркы АКШ өкмөтүнүн кадыр-баркына өлкө ичинде да, эл аралык деңгээлде да олуттуу зыян келтирди.
АКШнын Иранга каршы согушуна нааразычылык күчөгөн сайын, өлкөнүн жогорку даражалуу жетекчилери Израилден өздөрүн алыстатууга аракет кыла башташты. Бул маселе боюнча акыркы билдирүүсүндө АКШнын вице-президенти Джей Ди Вэнс АКШнын Иран боюнча планы айрым учурларда Израилдин максаттарынан айырмаланарын айтып, Вашингтондун көздөгөнү Ирандын өзөктүк куралга ээ болушуна жол бербөө экенин белгиледи.
Мындан мурда АКШ президенти Дональд Трамп Иран менен болгон согуш боюнча чечимдерди өзү кабыл аларын жана Биньямин Нетаньяху АКШ президентинин чечимдерин аткарышы керектигин баса белгилеген.
Бул билдирүүлөргө карабастан, америкалык жогорку кызмат адамдары, айрыкча Республикалык партиянын өкүлдөрү, адатта Израилдин саясатын толук колдой турганын жана Вашингтон менен Тель-Авивдин ортосунда эч кандай пикир келишпестик жок экенин айтып келишкен.
Мисалы, Дональд Трамп бир нече жолу өзүнөн мурдагы эч бир америкалык президент Израилди мындай деңгээлде колдобогонун жана анын президенттик мезгилинде АКШ менен Израилдин кызматташтыгы эң жогорку деңгээлге жеткенин билдирген. Нетаньяху дагы Израилдин Ак үйдө Трамптан артык досу болгон эмес деп бир нече жолу айткан.
Бирок акыркы эки жылда Трамп администрациясынын Израилдин агрессивдүү жана мыйзамсыз аракеттерине шериктеш болушу азыркы АКШ бийлигинин аброюна ички жана тышкы коомдук пикирде олуттуу зыян келтирди.
Учурда АКШнын Иранга каршы чабуулунун кесепеттери, анын ичинде Ормуз кысыгы аркылуу кемелерди каттоого коюлган чектөөлөр америкалыктардын жашоо деңгээлине терс таасир тийгизүүдө. Согуштун натыйжасында АКШда бензин баш болгон энергия ресурстарынын баасы кыйла өсүп, инфляция күчөдү.
Мындан тышкары, бул согушта ондогон америкалык аскерлер курман болуп, АКШнын аскердик чыгымдары жана Ирандын Батыш Азиядагы америкалык аскердик объектилерге жасаган чабуулдары өлкө экономикасына ондогон миллиард долларлык зыян алып келди.
Ушунун натыйжасында Трамп Иранга каршы керексиз согушту баштагандыгы үчүн сынга алынууда. Көпчүлүк бул согуш биринчи кезекте АКШнын эмес, Израилдин кызыкчылыгына кызмат кылат деп эсептешет.
Бүгүнкү күндө көптөгөн америкалыктар Нетаньяху Трампты Иранга каршы пайдасыз жана кымбат согушка түрттү деп ойлошот. Алардын пикиринде, АКШ президенти «Америка биринчи орунда» деген ураанын четке кагып, израилдик күчтөрдүн кызыкчылыгын көздөгөн.
Мындай шартта Трамп менен Вэнс коомчулуктун көз алдында Вашингтондун израилдик күчтөрдөн көз каранды эмес экенин көрсөтүүгө аракет кылып жатышат. Эгер Израилдин позициясы дүйнөлүк коомчулуктун, анын ичинде америкалыктардын көз алдында оң бааланган болсо, АКШнын жогорку жетекчилери мындай билдирүүлөрдү жасамак эмес.
Алар коомчулуктун аң-сезиминде Израилдин согушчул саясатын колдоочу деген жаман аттан арылууга үмүт кылышууда. Бирок Вашингтондун Тель-Авивди көп жылдан бери өзгөрүүсүз колдоп келген тарыхын жана Трамптын администрациясынын Нетаньяхуга ар тараптуу колдоо көрсөткөнүн эске алганда, мындай билдирүүлөрдүн ишенимдүүлүгү кыйла төмөндөдү.
Ошондуктан Трамп менен Вэнс бул темага кайра-кайра кайрылып, маалымат каражаттарында өз позицияларын түшүндүрүүгө аракет кылып жатышат.