Иранда Ислам революциясынын лидер-шейити аятолла Сейед Али Хаменейинин элесине арналган акыркы сапарга узатуу зыйнатынын биринчи этабы башталды. Чет мамлекеттерден келген жогорку даражалуу расмий өкүлдөр жана диний ишмерлер Тегерандагы Чоң мечитте анын элесине таазим кылышууда.
Жума күнү таң эрте лидердин сөөгү, ошондой эле анын үзөңгүлөштөрүнүн сөөктөрү Тегерандагы Чоң мечитке жеткирилип, эки күндүк жалпы эл менен коштошуу аземинин алдында башкы намаз залына коюлду.
Алгачкылардан болуп Индонезия жана Ооганстандан келген дин таануучулар жана маданият ишмерлери маркумдун элесине таазим кылышты. Ирандагы расмий таанылган диний азчылыктардын өкүлдөрү да жакында болгон 40 күндүк согуштун биринчи күнү — 28-февралда АКШ менен Израилдин соккусунан каза болгон маркум лидерди эскерүү аземине катышты.
Ирандын Тышкы иштер министрлигинин расмий өкүлү Исмаил Багаи жума күнү билдиргендей, лидер-шейит менен коштошуу аземине жүзгө жакын мамлекеттен келген делегациялар, ошондой эле коомдук ишмерлер жана жарандык коом өкүлдөрү катышууда.
«Коңшу мамлекеттерден жогорку деңгээлдеги делегациялар келди. Кеминде сегиз өлкөнүн мамлекет же өкмөт башчылары, анын ичинде президенттер жана премьер-министрлер, ошондой эле 12 өлкөнүн парламент төрагалары катышат. Башка көптөгөн мамлекеттер тышкы иштер министрлери, башка министрлер же атайын өкүлдөр деңгээлинде катышат», — деди Багаи.
Ал ошондой эле жүзгө жакын өлкөдөн коомдук уюмдардын өкүлдөрү жана белгилүү коомдук ишмерлер да аземге катышарын кошумчалады.
Багаинин айтымында, Чыгыш Европа өлкөлөрүнөн расмий делегациялар, коомдук ишмерлер жана парламент мүчөлөрү да катышат. Бирок анын белгилешинче, Израиль менен АКШнын Иранга каршы аскердик аракеттерин расмий колдогон Европа өлкөлөрү аземге чакырылган эмес.
Жума күнү башталган жалпы эл менен коштошуу аземи бейшемби күнү кечинде өткөн жабык аземден кийин өткөрүлүүдө. Анда акыркы согушта каза болгондордун үй-бүлөлөрү жана Лидердин аппаратынын кызматкерлеринин жакындары маркум менен коштошушкан.
Президент Масуд Пезешкиан Ирандын бардык улуттагы жарандарын акыркы сапарга узатуу аземине катышууга чакырды.
«Баатыр Иран Исламдын жана революциянын ак ниет кызматчысы менен коштошууга даярданып жаткан учурда, бардык жарандарды — улутуна, динине, саясий көз карашына жана багытына карабастан — бул тарыхый аземге ынтымакты жана ислам мамлекетинин бийик идеалдарына берилгендикти көрсөтүү үчүн татыктуу жана жигердүү катышууга чакырам», — деп жазган ал X социалдык тармагындагы билдирүүсүндө.
Иран бийлигинин маалыматына ылайык, көп күнгө созула турган акыркы сапарга узатуу зыйнатына 15 миллиондон 20 миллионго чейин адам катышары күтүлүүдө.
Аземдер ишемби жана жекшемби күндөрү да уланат. Лидердин сөөгү Чоң мечитте эл менен коштошуу үчүн коюлуп, дүйшөмбү күнү Тегеран шаарында аза күтүү жүрүшү өтөт. Андан кийин Кум шаарында диний жөрөлгөлөр өткөрүлүп, андан соң Ирактын Багдад, Кербела жана Нажаф шаарларында эскерүү иш-чаралары уюштурулат. 9-июлда сөөгү Мешхед шаарында жерге берилери айтылды.
Ошол эле учурда Ирандын тышкы иштер министринин укуктук жана эл аралык маселелер боюнча орун басары Казем Гарибабади Iran Air авиакомпаниясынын 655-рейсинин кыйрашынын жылдыгы менен маркум лидердин элеси АКШнын Иранга болгон кастыгын чагылдырат деп билдирди.
«Бул күндөрү иран эли 655-рейстин курмандыктарын эскерүү менен катар Лидер-шейитинин да элесин урматтоодо», — деп жазды ал X социалдык тармагында. Анын айтымында, лидердин шейит болушу «Американын иран элине карата душмандыгынын уланып жатканын жана тереңдигин», ошондой эле «иран элинин өчпөс каршылыгын» символдоштурат.
3-июлда Иран 1988-жылы Перс булуңунун үстүндө Iran Air авиакомпаниясынын 655-рейси кыйратылган күндү эскерет. Учак АКШнын «Винсеннес» аскердик кемеси тарабынан атып түшүрүлгөн. Натыйжада борттогу 290 адамдын баары, анын ичинде 66 бала каза болгон.
Иран бийлиги АКШны бул окуя үчүн расмий кечирим сурабаганы жана аскердик кеменин командири кийин мамлекеттик сыйлык менен сыйланганы үчүн көптөн бери сынга алып келет.