АКШ менен Ирандын бардык фронттордо дароо ок атышууну токтотуу боюнча макулдашууга жетишкени тууралуу билдирүү дүйнөлүк коомчулук тарабынан кеңири оң кабыл алынды. Бир катар мамлекеттер жана эл аралык уюмдар бул келишимди кубатташты. Макулдашуу согуштук аракеттерди токтотуу менен катар Ормуз кысыгын кайра ачуу жана АКШ тарабынан Иран портторуна коюлган блокаданы алып салууну да камтыйт.
Бир катар өлкөлөр эки тарапты тең келишимдин бардык шарттарын мүмкүн болушунча тез жана толук аткарууга чакырып, келечектеги кеңири сүйлөшүүлөргө конструктивдүү маанай менен катышууга үндөштү. Ошондой эле бул келишимге жетишүүдө Пакистан менен Катардын ортомчулук ролун да көптөгөн тараптар жогору баалашты.
Катар: Диалогду жана аймактык туруктуулукту колдоо
Катардын премьер-министри жана тышкы иштер министри Мухаммед бин Абдуррахман Аль Тани АКШ менен Ирандын ортосундагы макулдашууну кубаттап, бул түшүнүшүүгө жетишүү үчүн шарт түзүүгө салым кошкон Пакистанга жана башка аймактык, эл аралык тараптарга ыраазычылык билдирди.
Ал Катар аймактык жана дүйнөлүк коопсуздукту диалог жолу менен бекемдөөгө багытталган бардык аракеттерди колдоону улантарын белгиледи. Ошондой эле, ал бардык тараптарды келечектеги сүйлөшүүлөргө позитивдүү жана конструктивдүү маанайда катышууга чакырды.
Улуу Британия: Согушту токтотуу жолундагы маанилүү кадам
Улуу Британиянын премьер-министри Кир Стармер АКШ менен Ирандын ортосундагы макулдашууну согушту токтотуу жана аймактагы туруктуулукту күчөтүү жолундагы маанилүү кадам деп баалады.
Ал АКШ президентинин аракеттерине, ошондой эле Пакистан менен Катардын ортомчулугуна жана бул келишимге жетүүгө көмөктөшкөн башка өлкөлөргө ыраазычылык билдирди.
Стармердин айтымында, келишимдин аткарылышы Ормуз кысыгын ачууга жана чыңалууну азайтууга өбөлгө түзөт.
Франция: Макулдашууну тез арада ишке ашыруу зарыл
Франциянын президенти Эммануэль Макрон Вашингтон менен Тегерандын ортосундагы макулдашууну кубаттап, аны көп тараптуу дипломатиялык аракеттердин жыйынтыгы катары мүнөздөдү.
Ал келишимди тез жана толук ишке ашырууга чакырып, Ормуз кысыгы аркылуу кемелердин тоскоолдуксуз жүрүүсүнүн калыбына келиши аймактык туруктуулук жана дүйнөлүк экономика үчүн чоң мааниге ээ экенин белгиледи.
Германия: Маанилүү дипломатиялык жетишкендик
Германиянын канцлери Фридрих Мерц бул келишимди маанилүү дипломатиялык жетишкендик деп атады.
Анын айтымында, бул макулдашуу дүйнөлүк экономика үчүн туруктуураак шарттарды түзүп, Жакынкы Чыгыштагы коопсуздукту бекемдөөгө жардам бере алат. Бирок бардык тараптардын өз милдеттенмелерин так аткаруусу өтө маанилүү экенин белгиледи.
Европа өлкөлөрүнүн биргелешкен билдирүүсү
Улуу Британиянын, Франциянын, Германиянын жана Италия лидерлери биргелешкен билдирүү жасап, АКШ менен Ирандын ортосундагы макулдашууну кубатташты.
Алар ортомчу өлкөлөрдүн, өзгөчө Катар менен Пакистандын аракеттерин жогору баалашты.
Билдирүүдө бул келишим аймактык туруктуулукту калыбына келтирүү жана дүйнөлүк экономиканы колдоо үчүн жакшы мүмкүнчүлүк экени айтылган. Ошондой эле бардык тараптар келишимди толук аткарып, акыркы жыйынтыкка жетүү үчүн сүйлөшүүлөрдү улантууга чакырылды.
Бириккен Улуттар Уюму: Кризисти тынчтык жолу менен чечүүгө карай кадам
Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы Антониу Гутерриш бул келишимди кубаттап, аны жаңжалдарды тынчтык жолу менен жөнгө салууга багытталган маанилүү кадам деп атады.
Ал сүйлөшүүлөр процессин колдоого салым кошкон Пакистанга, Катарга, Египет, Сауд Арабиясы, Түркия жана башка өлкөлөргө ыраазычылык билдирди.
Япония, Түркия жана Австралия дагы келишимди колдоду
Япониянын премьер-министри АКШ менен Ирандын ортосундагы жаңжалды токтотууга багытталган келишимди кубаттады.
Түркиянын тышкы иштер министри Анкара бул макулдашууну аймакта туруктуу тынчтыкка жетишүү жолундагы маанилүү кадам катары баалай турганын билдирди.
Австралия өкмөтү дагы Вашингтон менен Тегерандын ортосундагы келишимди колдоп, Ормуз кысыгынын ачылышы дүйнөлүк энергетикалык рыноктогу басымды азайтуу жана дүйнөлүк экономика үчүн чоң мааниге ээ экенин белгиледи.
Ошондой эле Австралия бардык тараптарды түзүлгөн мүмкүнчүлүктү пайдаланып, диалог аркылуу туруктуу тынчтыкка жетүүгө чакырды.
Бул кеңири эл аралык реакциялар көптөгөн мамлекеттер бул келишим убактылуу гана тыныгуу болбостон, узак мөөнөттүү сүйлөшүүлөргө жана аймактагы туруктуу тынчтык менен стабилдүүлүккө негиз түзөт деп үмүттөнүп жатканын көрсөтөт.