Америкалык Axios сайты өзүнүн талдоосунда Иран менен чыңалуу күчөсө, дүйнөлүк мунай баасы тарыхый секирик жасап, баррели 130 долларга чейин жетиши мүмкүн экенин божомолдоду.
Pars Today агенттигинин Fars News Agency агенттигине шилтеме берүү менен маалымдашынча, Axios энергетикалык рыноктун өнүгүшүнүн мүмкүн болгон сценарийлерин талдап, мунай баасы баррелине 70 доллардан жогору көтөрүлгөнүн белгилеген жана Иран менен жаңжал чыккан учурда 130 долларга чейин өсүшү мүмкүн экенин эскерткен. Бул талдоого ылайык, АКШда бензиндин баасы да галлону 3 доллардан ашып кетиши ыктымал.
Axios келтирген маалыматтарга ылайык, акыркы күндөрү мунай баасы 4 пайыздан ашык өсүп, өткөн жайдан берки эң жогорку деңгээлге жеткен. ING Group аналитиктери базардын негизги тынчсыздануусу Иран мунайынын экспортуна каршы чаралардын мүмкүн болуучу кесепеттери жана Перс булуңундагы мунай агымдарынын, айрыкча Ормуз кысыгы аркылуу өтүүчү жолдордун үзгүлтүккө учурашы менен байланыштуу экенин билдиришти. Бул стратегиялык маршрут аркылуу дүйнөлүк деңиз аркылуу ташылган мунайдын болжол менен төрттөн бири өтөт.
Иран күнүнө болжол менен 1,5 миллион баррель мунай экспорттойт, анын негизги бөлүгү Кытайга жөнөтүлөт. Экспорттогу же Ормуз кысыгынын коопсуздугундагы кандайдыр бир үзгүлтүк дүйнөлүк рынокто кескин баанын жогорулашын жаратышы мүмкүн.
Мунай баасынын өсүшүнүн төрт сценарийи
Axios энергетика тармагындагы аналитиктерге, анын ичинде Техас университетинин өкүлү Бен Кэхиллге шилтеме берип, төрт сценарийди сунуштаган:
Эгер Иран мунайынын экспорту инфраструктурага зыян келтирбестен токтотулса, мунай баасы баррелине 10–12 долларга өсөт.
Ирандын мунай объектилерине чабуул жасалса, баа мындан да жогорулашы күтүлөт.
Ормуз кысыгында үзгүлтүк жаралса, мунай баасы 90 доллардан ашышы мүмкүн.
Эң экстремалдуу сценарийде, аймактагы ири өндүрүүчү өлкөлөрдүн мунай инфраструктурасы бутага алынса, баа «тарыхый» секирик жасап, баррелине 130 долларга жетиши ыктымал.
Бул талдоо АКШнын президенти Доналд Трамп мурда бензин баасынын өсүшүн каалабай турганын айтып, анын саясий кесепеттерине сезимтал мамиле кылган шартта жарыяланды.
Эксперттердин пикиринде, Иранга каршы кандайдыр бир аскердик авантюра геосаясий кесепеттерден тышкары, дүйнөлүк экономика үчүн олуттуу экономикалык чыгымдарды да алып келиши мүмкүн.