Ирандын сүйлөшүү тобунун башчысы Мохаммад Багер Галибаф келишимдин текстинде Ормуз кысыгы аркылуу эркин өтүүгө 60 күнгө гана уруксат берилери көрсөтүлгөнүн айтып, Иран бул аймактагы өзүнүн укуктарынан эч кандай шартта баш тартпай турганын баса белгиледи.
Pars Today агенттиги IRNA маалымат агенттигине шилтеме берүү менен билдиргендей, Ирандын сүйлөшүү тобунун жетекчиси Мохаммад Багер Галибаф шейшемби күнү кечинде иран элине арналган телекайрылуусунда мындай деди:
«Келишимдин беш пункту толугу менен макулдашылып, бекитилмейинче, анын калган бөлүктөрүн ишке ашыруунун кийинки баскычына өтпөйбүз».
Ливандын аймактык бүтүндүгү негизги орунда
Иран парламентинин төрагасы меморандумдун биринчи бөлүгүндө Ливандын расмий таанылган чек араларынын негизинде анын аймактык эгемендүүлүгү башкы принцип катары белгиленгенин айтты.
Анын айтымында, бул согуш токтотулуп, бардык аскердик аракеттер аяктап, жарандар өз үйлөрүнө кайтып келиши керек дегенди билдирет. Ошондой эле Ливандын аймагынын бир бөлүгүн ээлеп турган тарап оккупацияланган аймактардан чыгып кетүүгө тийиш.
«Сүйлөшүү — күрөштүн бир ыкмасы»
Галибаф сүйлөшүүлөрдү күрөштүн бир формасы катары мүнөздөп, мындай деди:
«Бул революциялык акыл-эстүүлүк стратегиясына толук шайкеш келет. Биз үчүн сүйлөшүү — бул мунасага келүү эмес, жаңжалды чоң чыгымдарды талап кылган аскердик талаадан чыңалууну дипломатиялык жол менен жөнгө салуу чөйрөсүнө өткөрүү. Ошол эле учурда өлкөнүн аскердик токтотуу мүмкүнчүлүгү алсырабашы керек. Ишенимсиздиги менен белгилүү болгон атаандаш менен сүйлөшүүдө ар дайым күчтүү позицияны сактоо зарыл. Чындыгында дипломатиянын негизги таянычы — аскердик кубат».
Деңиз блокадасынын алынганы дипломатия менен күчтүн натыйжасы
Галибаф АКШнын деңиз блокадасы толугу менен алынганын белгилеп, мындай деди:
«Өз ара түшүнүшүү тууралуу меморандумга алгач кол коюлган учурда биз каршы тараптан Пакистандын премьер-министри Шахбаз Шариф согушту токтотуу боюнча ортомчу болору жана Дональд Трамп ошол эле күнү кечинде деңиз блокадасынын аяктаганын жарыялай турганы тууралуу убада алганбыз. Натыйжада блокада 30 күнгө жетпеген убакытка гана созулду. Бул согуш талаасындагы күчтүн да, дипломатиялык аракеттердин да натыйжалуулугун көрсөтөт».
Ормуз кысыгы боюнча Иран артка чегинбейт
Галибаф Ормуз кысыгы аркылуу кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөм маселесине токтолуп, эркин өтүү 60 күнгө гана камсыздала турганын айтты.
Анын айтымында, мындай чечим Перс булуңундагы жээк мамлекеттеринин өтүнүчү менен кабыл алынган. Себеби согуш башталып, кысык жабылгандан кийин аймакта бир катар кемелер калып калган.
Ошондой эле ал Иран 30 күндүн ичинде Ормуз кысыгындагы коопсуздук жана мина коркунучу сыяктуу техникалык тоскоолдуктарды согушка чейинки деңгээлге кайтарууга жана кийинки 60 күн ичинде алар боюнча коңгуроо какпоого ниеттүү экенин билдирди.
Галибаф меморандумдун бешинчи пунктуна ылайык, Иран Ислам Республикасы Ормуз кысыгын башкаруу жана деңиз кызматтарын уюштуруу боюнча келечектеги тартипти аныктоо үчүн Оман султандыгы менен эл аралык укуктун жана жээк мамлекеттеринин эгемен укуктарынын негизинде кызматташарын эске салды.
«Башкача айтканда, Ормуз кысыгынын үстүнөн эгемендик Иран менен Оманга таандык», — деди ал.
Сөзүнүн соңунда Галибаф мындай деп баса белгиледи:
«Биз бул маселеде эч кандай шартта артка чегинбейбиз. Бул — биздин аймактык сууларыбыз. АКШнын Иран Ормуз кысыгын аскерлештирди деген негизсиз дооматтарды таратуусуна жол бербейбиз».