Ирандын вице-президенти Мохаммад Реза Ареф Ормуз кысыгы Иранга таандык экенин айтып, «биз аны эч качан бербейбиз» деп баса белгиледи.
Бейшемби күнү Ареф Иран «эч качан» Ормуз кысыгын бербей турганын ырастап, бул стратегиялык суу жолун Ирандын «менчиги» деп атады. Тегеран ирандык протоколдорго ылайык кытай кемелеринин бул тар кысыктан өтүшүн камсыз кылуу үчүн чараларды көрдү.
«Биз Ормуз кысыгын эч качан бербейбиз», — деди ал, «Ормуз кысыгы биринчи кезекте Иранга таандык» экенин белгилеп.
Вице-президент кошумчалагандай, бул стратегиялык суу жолу «ар дайым биздин менчик болгон, бирок бир мезгилде биз өзүбүзгө таандык болгон нерсени толук пайдалана алган эмеспиз».
АКШ менен Израилдин провокациялык агрессиясынан кийин Иран Ормуз кысыгын өз душмандарына жана алардын союздаштарына жапкан.
Өткөн айда АКШ президенти Дональд Трамп иран кемелерин жана портторун блокадага алуу жөнүндө жарыялагандан кийин, иран бийлиги көзөмөлдү күчөткөн.
Тегеран бул чаралар 8-апрелде күчүнө кирген жана Пакистандын ортомчулугу менен түзүлгөн ок атышууну токтотуу келишиминин шарттарын бузат деп билдирет. Бул келишим кийин Вашингтон тарабынан бир тараптуу узартылган.
Ислам Республикасы дүйнөлүк мунай жана газ жеткирүүлөрүнүн бештен бири өтүүчү Ормуз кысыгын мыйзамсыз блокада алынмайынча жана согуш токтобой турганча ачпай турганын баса белгилейт.
Бейшемби күнү ирандык маалымат каражаттары кытай кемелеринин Ормуз кысыгы аркылуу өтүшүн жеңилдетүү боюнча чаралар көрүлгөнүн кабарлады. Бул Тегеран менен Пекиндин ортосундагы тыгыз байланыштарды жана стратегиялык өнөктөштүктү көрсөтөт.
Tasnim маалымат агенттиги билдиргендей, тараптар кысыкты башкаруу протоколдору боюнча өз ара түшүнүшүүгө жетишкенден кийин, Пекин сураган бир нече кытай кемелерине өтүүгө уруксат берилген. Өтүү процесси шаршемби кечинде башталган.
Адистердин айтымында, Ирандын ички протоколдоруна негизделген бул кадам кысыкты саясий басым куралы катары пайдаланууга жол бербейт жана Тегерандын бул маанилүү суу жолунун жооптуу башкаруучусу катары позициясын бекемдейт.
Иранга каршы агрессивдүү согуш АКШда кеңири сынга кабылды, анткени Перс булуңундагы деңиз жолдорун Иран катуу көзөмөлдөгөндүктөн энергия баалары өсүп, америкалыктар кыйынчылыктарга туш болууда.
Ормуз кысыгынын эң тар жери 21 деңиз милине барабар. Иран кол койгон, бирок ратификациялаган эмес БУУнун деңиз укугу боюнча конвенциясына ылайык, жээк мамлекеттер өз аймактык сууларын жээктен 12 деңиз милине чейин талап кыла алышат.
Бул математикалык чындыкты эч бир тарап талашпайт: кысык ушунчалык тар болгондуктан, Иран менен Омандын аймактык суулары бири-бирине тийишип же кесилишет, ошондуктан эл аралык транзит үчүн толук ачык деңиз коридору калбайт.
АКШ менен Израилдин «терроризмге каршы согушу» Иранды мурдагы дипломатиялык этияттыктан баш тартып, Ормуз кысыгына болгон укуктарын толук коргоого жана эл аралык укуктун 12 миль аймактык суулар жөнүндөгү жоболоруна ылайык бул кысыктагы кеме жүрүшүн башкаруу, жөнгө салуу жана көзөмөлдөө боюнча суверендүү ыйгарым укуктарын толук пайдаланууга түрткү берди.