2026-жылдын июнь айында жарыяланган жаңыланган Глобалдык тынчтык индексинде Өзбекстан Борбор Азиядагы эң коопсуз өлкө деп табылды. Эксперттер өлкөнүн упайын бир топ жогорулатып, 2025-жылдагы индексте аймактык лидер болгон Казакстандан ашып түшүүгө мүмкүндүк беришти.
Бул рейтингди Австралияда жайгашкан көз карандысыз эл аралык аналитикалык борбор болгон Экономика жана тынчтык институтунун адистери түздү.
Дүйнө жүзү боюнча 163 өлкөдөгү кырдаалды изилдеген эң тынч өлкөлөрдүн тизмесин түзүүдө үч негизги багыт эске алынат: ички жана тышкы чыр-чатактар, социалдык коопсуздук жана коопсуздук, ошондой эле милитаризация. Жыйырма үч критерий каралат, анын ичинде коңшулар менен мамилелер, өлкөдөгү качкындардын үлүшү, саясий туруксуздук жана коомдук тартип, кылмыштуулук статистикасы, коопсуздук күчтөрүндөгү персоналдын саны, аскердик чыгымдар жана башкалар. Баалоо беш баллдык шкала боюнча жүргүзүлөт: упай канчалык төмөн болсо, рейтинг ошончолук жогору болот.
Өзбекстан жаңы индексте 1,728 упай менен 37-орунда турат. Мурунку индекске салыштырмалуу өлкө 10 орунга көтөрүлдү.
Өткөн жылдагы аймактык лидер Казакстан Борбордук Азиядагы коңшуларынын арасында экинчи орунга түштү. Дүйнөлүк рейтингде Казакстан 1,771 упай менен 44-орунда турат.
Бир аз төмөнүрөөк Тажикстан 1,799 упай менен 47-орунда турат. Бирок, республика эң чоң төмөндөөнү башынан өткөрүп, 6 орунга төмөндөдү.
Кыргыстан 8 позициясын жакшыртканына карабастан, 1,865 упай менен 61-орунда гана турат.
Акырында, Түркмөнстан Борбордук Азиядагы постсоветтик республикалардын арасында эң коопсуз эмес өлкө катары таанылып, 1,903 упай менен глобалдык индексте 66-орунда турат.
Баса, Казакстан 2025-жылдагы рейтингде Борбордук Азия өлкөлөрүн жетектеп, дүйнө жүзү боюнча 56-орунда турган. Өзбекстан 67-орунда, Кыргызстан 78-орунда, Тажикстан 79-орунда жана Түркмөнстан 87-орунда болгон.
Жаңыртылган тизмедеги алдыңкы орундар жаңылык эмес. Салт боюнча, бул орунду арал мамлекеттери жана Европа өлкөлөрү ээлейт. Исландия (1161 упай) экинчи жыл катары менен биринчи орунду ээлеп турат. Андан кийин алдыңкы бештикте Жаңы Зеландия, Швейцария, Словения жана Ирландия турат.
Эң төмөнкү орун да өзгөрүүсүз калган: 2022-жылы Украина менен согуш баштап, коңшу өлкөдө дагы эле согуштук аракеттерди жүргүзүп жаткан Орусия (3367 упай) 163-орунда турат. Ошондой эле, аутсайдерлердин арасында Сирия, Ооганстан, Израил, Украина, Конго Демократиялык Республикасы жана Судан сыяктуу чыр-чатактарга катышкан же саясий туруксуздукту башынан кечирип жаткан өлкөлөр бар.