Акыркы күндөрү Тегерандан чыккан билдирүүлөр Ирандын эки багытта, бирок алдын ала ойлонулган саясат жүргүзүп жатканын көрсөтүүдө. Бир тараптан Ирандын Тышкы иштер министрлиги АКШ менен сүйлөшүүнүн жаңы жолдорун карап жатканын айтса, экинчи тараптан аскер жетекчилери өлкөнүн коргонуу саясаты олуттуу өзгөргөнүн катуу сөздөр менен билдиришүүдө.
Ирандын Тышкы иштер министрлигинин расмий өкүлү Исмаил Багаи дүйшөмбү күнү Тегеран Вашингтон менен чыңалууну азайтуу үчүн ар кандай дипломатиялык варианттарды карап чыгып жатканын айтты. Анын айтымында, Иран АКШ менен сүйлөшүү боюнча чечим кабыл алуу баскычына жетти. Бул сүйлөшүүлөр жакынкы күндөрү Түркияда өтүшү мүмкүн жана акырындап, этап-этабы менен жүрөт.
Багаи ар бир сүйлөшүүдө санкцияларды жоюу Иран үчүн эң негизги маселе экенин баса белгиледи. Анын сөзүнө караганда, сүйлөшүүлөр эл үчүн пайда алып келген, реалдуу жыйынтыктарга жетиши керек. Ал Тегеран жакынкы күндөрү конкреттүү натыйжаларга жетүүгө үмүт кылып жатканын кошумчалады.
Багаи өлкөнүн Улуттук коопсуздук боюнча жогорку кеңешинин катчысы Али Ларижанинин сүйлөшүүлөрдүн алкагы түзүлүп жатат деген сөзүнө жооп берип жатып, бул маселе азырынча каралып жатканын жана аймактык өлкөлөрдүн ортосунда билдирүүлөр алмашылганын билдирди.
Ошол эле учурда, ал Европа өлкөлөрүн чыңалууну күчөтүүгө аракет кылып жатат деп айыптады. Анын айтымында, аймактагы мамлекеттер туруксуздукка байланыштуу кооптонуулардан улам, анда оң роль ойноого умтулууда, ал эми Европа тескерисинче чыңалууну күчөткөн жолду тандап алды. Иран сүйлөшүүлөрдүн формасы жана жүргүзүү тартиби боюнча бардык жагдайларды карап чыгып, жакын арада чечим кабыл алат.
Бул процесстер менен катар, Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи Египет, Сауд Арабиясы жана Түркиянын тышкы иштер министрлери менен телефон аркылуу сүйлөшүп, аймактагы жана дүйнөдөгү акыркы кырдаалды талкуулады.
Европа Биримдигине катуу жооп
Европа Биримдигинин Ирандын Ислам революциясы сакчылар корпусун террордук уюмдардын тизмесине киргизүү чечимине Тегеран катуу реакция кылды. Багаи бул чечимди мыйзамсыз деп атап, европалык элчилерди чакыртып эскертүү берүү эң аз чара болгонун айтты.
Анын маалыматына караганда, акыркы эки күндө Европа Биримдигине мүчө өлкөлөрдүн Тегерандагы элчилери чакыртылып, Ирандын расмий нааразычылыгы жазуу түрүндө тапшырылды. Ал жооп иретинде көрүлө турган башка чаралар да каралып жатканын жана тиешелүү мекемелерге ар кандай варианттар сунушталганын билдирди. Акыркы чечим жакынкы күндөрү кабыл алынат.
Багаи Европа Биримдигинин бул кадамын Иран элине болгон сыйлабастык жана чоң стратегиялык ката деп атады.
Аскер жетекчилеринин курч билдирүүлөрү
Дипломаттар сүйлөшүү мүмкүнчүлүгү тууралуу айтып жаткан маалда, Ирандын аскер жетекчилеринин билдирүүлөрү кыйла катуулады. Ирандын Куралдуу күчтөрүнүн Башкы штабынын башчысы Абдулрахим Мусави өткөн жылдын июнь айындагы согуштан кийин Ирандын коргонуу доктринасы кайра каралып чыгып, өлкө чабуулчу доктринага өткөнүн билдирди.
Ал душмандын эң кичинекей катасы Иранга жооп кайтарууга толук негиз берерин эскертти. Анын айтымында, эгер кагылышуу чыкса, дүйнө Ирандын күчтүү жана башкача жүзүн көрөт жана бир да америкалык коопсуз болбойт.
Мусави мүмкүн болгон согуш бүтүндөй аймакка жайылып, АКШга жана анын союздаштарына да таасир этерин айтты. Ал Иранды деңизден курчоого болот деген пикирлерди четке кагып, Иран чоң жана күчтүү өлкө экенин, аны толук курчоо мүмкүн эместигин белгиледи.
Анын сөзүнө караганда, жаңы аскердик доктрина тез жана үзгүлтүксүз операцияларга, асимметриялык жана чечкиндүү ыкмаларга негизделет. Ар кандай чабуулга жооп тез берилет жана АКШнын эсеп-кысабына көз каранды болбойт. Мусавинин айтымында, Иран коркутууларга алдырбай, жеңишке гана умтулат.
Дипломатиялык аракеттердин жана күчөп бараткан аскердик риториканын айкалышы Тегерандын азыркы стратегиясынын ачык көрүнүшүн чагылдырат. Иран токтотуу жана кысым көрсөтүү куралдарынан баш тартпастан, сүйлөшүү мейкиндигин ачык кармоого аракет кылып жатат. Бул морт тең салмактуулук алдыдагы жумаларда чыңалуулардын тагдырын же алардын мүмкүн болгон деэскалациясын аныктайт.